Dat is hoe Eric Postiaux, de Belgische cameraman die al meer dan 20 jaar voor ERT3 werkt, en zijn collega’s, de twee jaar benoemen die ze haast bij toeval als activisten doorbrachten. ‘Mais je ne suis pas un révolutionnaire; je me considère comme un résistant.’

ERT was en is sinds kort opnieuw de Griekse staatstelevisie en -radio, vergelijkbaar met de VRT. Twee jaar geleden, op 11 juni 2013, trok de toenmalige rechtse regering van Samaras letterlijk en figuurlijk de stekker uit de nationale omroep. Officieel heette het omdat ze veel teveel geld kostten aan de belastingbetaler, omdat een groot deel van het personeel geen zak uitvoerde en een te hoog salaris kreeg voor dat nietsdoen. De ‘luie ambtenaren’ én een groot deel van de Grieken wist wel beter. ERT bracht ook ‘links’ nieuws, sociaal relevante onderwerpen, toonde de crisis en waar de schoen duwde.

Δημοκρατία

Twee jaar daarvoor was al de helft van het korps de laan uitgestuurd en waren alle salarissen met 30% verminderd. In 2013 maakte ERT zelfs ronduit winst maar dat feit werd vakkundig onder de mat geveegd. De regering moest sowieso hard besparen en dit was een duidelijk signaal aan het hele land. 2.600 technici, journalisten, monteurs, cameralui, reporters, bewakers, nieuwsankers, stonden van de ene dag op de andere op straat. Het land waar het woord democratie vandaan kwam, snoerde precies dat de mond.

Wat volgde was uniek. Zo’n 200 van alle ERT-werknemers besloten om te blijven werken, onbetaald. Ze waren nu werkloos zoals ruim een derde van de Griekse bevolking. Wat hen eerder wel eens aangewreven werd —‘luxebeesten met een goede job en dito salaris’— gold plots zelfs als vooroordeel niet meer. Dat betekende dat ze één jaar een uitkering van 300€ per maand kregen zoals elke werkloze, daarna niets meer.
Sommigen, zoals Eric en zijn vrouw Anastasia Daskalaki, Elefteria Farantaki en Dimitri Malakasis, werken als koppel voor de zender. Velen hadden families te onderhouden. Ze hadden geen idee wat hen te wachten stond noch hoe ze zouden rondkomen. Maar professionals in hart en nieren met een passie voor hun vak —wat zoveel medialui wereldwijd typeert— dat was deze groep die-hards en dat bleven ze. De verontwaardiging was te groot; verslagen thuis gaan zitten leek hen nóg veel erger. En bovenal wilden ze hun verantwoordelijkheid opnemen en meer nog dan ooit ervoor een stem geven aan de modale Griek en de problemen die het land teisteren. ERT creëerde een platform voor sociale groepen en onderwerpen die nooit aan bod waren gekomen, zaken die ertoe doen. Ze werden een symbool voor de strijd van alle Griekse werkers, stakers, werklozen gelijk. Een model en een échte publieke zender.
Het was het begin van twee jaar publieke ongehoorzaamheid en verbeten volharding.

Met hart en ziel

Op 7 november 2013, vijf maanden na het lamleggen van de zendmasten en het doorwerken van de kleine ploeg volhouders, ging de regering nog een stap verder. Men deed het onwaarschijnlijke: de televisiegebouwen in Athene, de hoofdzetel van ERT, werden per politiemacht ontruimd. Nikos Tsibidas, radiojournalist, bleef praten terwijl de politiemacht de gebouwen bezette. ‘We are being evacuated. I was ordered to stop talking. Dear listeners, our programs come to an end. The voice of ERT is being silenced. These microphones are being shut down. With heart and soul.’

De woorden waarmee nieuwsanker en journaliste Aglaia Kyritsi die avond het tv-journaal op straat voor een politiecordon opende, gingen de wereld rond. Voor het eerst in haar lange carrière beefde de journaliste voor alle camera’s.
‘We zijn er nog! Dit is het avondjournaal van ERT die vanavond is ontruimd.’

ERT Athena – Aglaia Kyritsi at closure of ERT Athena – © unknown

ERT Athena – Aglaia Kyritsi at closure of ERT Athena – © unknown (7 November 2013)

Na de uitzending —zoveel fatsoen hadden de machthebbers nog— werden de schermen zwart. Niemand kon zijn ogen geloven.

[hier kan de samenvatting van twee jaar verzet bekeken worden; op 8:00 begint Aglaia’s openingszin. That’s why they shut down ERT – That’s why we keep it alive.
Voor wie Griekskundig is of genoeg heeft aan de veelzeggende beelden, staat hier een andere samenvatting: 2 χρόνια ΕΡΤ ανοιχτή (= 2 years of ERT Open) ]

In Athene werden de gebouwen verzegeld. De regering had die nodig voor de nieuwe staatszender Nerit, onder strikte controle van de politiekers. Er werden open vacatures uitgeschreven met bonussen voor ex-ERT-werknemers. Na de eerste maanden van woede en rebellie, kozen vele ex-ERT’ers eieren voor hun geld. Nerit ging van start als zijnde de publieke omroep; ERT was van de kaart verdwenen. Of toch bijna.

Spuug en plakkoord-zendsystemen

Dat klein, hardnekkig deel van ERT had de rangen gesloten, overlegde, zocht, experimenteerde, vocht terug, in de eerste maand nog gesteund door een massa betogers voor de gebouwen en dagelijkse concerten. Daarna ebde de belangstelling weg. ‘Heel veel mensen, in binnen- en buitenland, dachten dat we gewoon niet meer bestonden. Dat iedereen naar Nerit was gegaan en daarmee de kous af was. Zelfs nu staan mensen versteld dat we de afgelopen twee jaar zijn blijven werken!’

Nochtans zonden ze dagelijks uit, de klok rond, met een eigen journaal om 19u en om 22u. Na het uitschakelen van de zendmasten gingen ze eerst over op internet-tv via de ERT-Open website; later werden zelfbouwsystemen gefabriceerd met ‘spuug en plakkoord’ die toelieten dat zendmasten in solidaire privéhanden elders in het land de programma’s over satelliet konden verspreiden. Geleidelijk aan kon de rebellerende zender de helft van het land bereiken. Van kijkcijfers hadden ze geen benul; daar was —en is nog steeds— helemaal geen geld voor.
De gedecimeerde televisieploeg uit Athena waar alleen de radiogebouwen nog werkten, kwam wekelijks de ERT3-zender in Thessaloniki overnemen om ook hun nieuws kwijt te kunnen. Ook zij bleven, nóg meer aan handen en voeten gebonden, koppig verder werken.

In Thessaloniki waar ERT3 het hele noorden van Griekenland bediende, bleven de gebouwen met studio’s en cameramateriaal de hele tijd open, zeer tot hun eigen verbazing. Was de regering te hard geschrokken van de publieke verontwaardiging die volgde op hun actie in Athene? Dachten ze dat ERT3 toch zou doodbloeden zonder zendmasten? Zelfs bij ERT3 kunnen ze alleen gissen.
De dreiging van een uitzetting à la Athene bleef wel de hele tijd als een zwaard van Damocles hangen. 24 uur op 24 werd een wachtpost op poten gezet. Buurtbewoners, werklozen en andere vrijwilligers meldden zich aan om de klok rond de ingang van ERT3 te bewaken. Vorig jaar, kort voor ik er op fotoreportage was, had ERT zich met enorme spandoeken aan het gebouw achter de homobeweging geschaard. Nadat die meermaals werden vernield, kwamen enkele potige nichten ook de doeken bewaken.

De mensen die verder werkten, waren niet de eerste de beste. In Athene bleef Aglaia Kyritsi, die ondertussen begonnen was aan een politieke carrière bij Syriza, als journaliste en nieuwsanker op de baricade staan. Ze werd voortdurend geheadhunt door andere zenders maar weigerde resoluut alle aanbiedingen.
Christina Siganidou was al 20 jaar journaliste en net als Aglaia een van de bekendste gezichten in  Griekenland. In Parijs, toen ze onlangs gevraagd werd om een boegbeeld te worden voor een nieuwe denk- en doetank WeTalk die vrouwelijke rolmodellen naar voor wil schuiven, formuleerde ze het als volgt: ‘Pendant toute ma vie je faisais mon métier avec beaucoup de passion. Là du coup je voyais qu’il y avait un autre moyen de faire du journalisme. Je me suis trouvée dans une situation où je devais présenter le journal avec très peu de soutien technique, aucune aide journalistique, sans avoir déjà fais cela dans ma vie. Cette expérience m’a mené à une émancipation inattendue. Du coup il fallait que je prenne des décisions cruciales, importantes qui influençaient l’intégralité du journal.’ […]
‘Il y a eu une osmose. Au début on luttait pour nos postes. Petit à petit, nous avons ouvert les portes à toute sorte de gens qui souffrait de l’austérité. On a commencer à être une vraie famille où la solidarité était primordiale.’

[ volledige toespraak vanaf 4:50 (en français): Christina Siganidou. Boeiend interview met haar (en français): « C’est un véritable climat de guerre » ]

ERT3 – Christina Siganidou in the make-up room

Journaliste en nieuwsanker Christina Siganidou schminkt zichzelf (maart 2014)

De niet-aflatende strijd en de arbitraire manier waarop de zender gesloten was, werd ook op Europees niveau te berde gebracht. De journalisten en technische staff vertelden in het Europees parlement over het uniek avontuur en de moeilijkheden van zelf-management. ERT —of wat daarvan overbleef— wilde gehoord worden.

Beach Party

Eric en Anastasia zouden trouwen; de grote beach party lag al vast. Toen sloot ERT…
Eric bleef de eerste dagen, nog verdoofd door wat er was gebeurd, uitnodigingen rondsturen tot hij besefte dat ze gewoonweg geen cent hadden voor welk feest dan ook. Het facebook-event werd gedelete, hij belde iedereen af. Maar enkele dagen later vonden ze hun energie terug en besloten er een selfcatering feest van te maken. Het werd groots en bijzonder. Ze zijn ervan overtuigd dat hun relatie toen pas écht gesmeed werd.

Werd er ook eten gebracht tijdens die twee jaar, zoals ik gezien had in Gezi Park in 2013, vroeg ik me af. ‘Yes, people we didn’t know brought big boxes. At first we were reluctant to accept it, it felt uncomfortable. But then we realized we could use this help very well. People from social services who brought us food know how to deal with this. We never saw who they were, they just put the boxes there and left without a word.’

Nu, terugkijkend op hun afgelopen twee jaar, vinden ze het zelf jammer dat ze niet veel meer gedocumenteerd hebben van die periode. ‘Mais on était trop occupé à survivre, on ne savait pas si on tiendrait le coup,’ stelt Eric. ‘Il y aurait dû avoir quelqu’un de l‘extérieur pour nous suivre. Il y a eu un journalist Grec qui nous à suivi pendant quelques mois mais il s‘est disputé fortement avec un des journalistes et on ne l‘a plus jamais revu. La RTBF et d‘autres chaînes étrangères sont venues quand il y avaient les démonstrations bien sûr, mais après ça ce n’était plus que quelques personnes à gauche à droite qui venaient nous voir, comme toi et Tine Hens l’année passée.’ [artikelenreeks Crisis aan de Middellandse Zee in de HUMO van 29 juli 2014]

Toen ik die fotoreeks maakte, stond ik versteld. In Armenië, in Istanbul, in Italië, in Gent ontmoet ik activisten van allerlei slag en soort. Allen delen ze diezelfde passie voor hun zaak. Holebi’s, kunstenaars, studenten, sociale werkers, journalisten, of traditionele Turkse vrouwen die kookten in Gezi Park. De solidariteit, de energie en de creativiteit fascineert me telkens weer. Nieuwe banden tussen onwaarschijnlijke partners ontstaan, zomaar, omdat men voor eenzelfde doel vecht en verdomd goed weet waarom. Maar wat ik bij ERT zag, was ongezien. Een professionele werkplek met ervaren rotten die weliswaar die typische passie van journalisten in de genen hebben, was veranderd in een plaats van professioneel verzet.
Mensen à la Martine Tanghe en Phara de Aguirre zouden precies hetzelfde doen, dat weet ik zeker. Vergelijkbaar zijn ze, deze professionals van de Griekse nationale zender die bleven verder werken, zonder beleid, zonder structuur, zonder enige zekerheid, en zonder toekomst zelfs, want niemand wist of de zender ooit weer zou open gaan. De kansen waren bijzonder klein, met Nerit als nieuwe officiële zender.

7-daagse werkweek

De blijvers vonden zichzelf opnieuw uit en schreven geschiedenis, ook voor zichzelf. De afkorting ERT, Griekse Radio en Televisie, in het Grieks Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση / ΕΡΤ werd veranderd in Vrije Radio en Televisie ofte Ελεύθερη Ραδιοφωνία Τηλεόραση, met behoud van dezelfde letters.
Ze vonden plots de vrijheid om onder elkaar te beslissen wat en hoe ze onderwerpen zouden brengen. Er kwam veel meer ruimte en tijd voor zaken die nooit een plek hadden gekregen. Ze konden uitdiepen wat ze zelf relevant vonden, en hadden alleen elkaar om rekenschap af te leggen. Discussies waren legio, maar die waren constructief want iedereen zat in precies dezelfde schuit en die zou kostte wat kost blijven varen. Wie de moed liet zakken —wat vaak genoeg gebeurde— werd opgepept door een collega die op dat moment meer energie had. Iedereen kampte met depressie, angst en tonnen praktische problemen. Soms door externe factoren zoals toen er plots geruchten de ronde deden dat de zender zou heropend worden en die na een paar weken weer de kop werden ingedrukt. Toen een collega ziek werd, toen iemand er ineens toch de brui aan gaf, en bovenal omdat de dagen, weken, maanden van ononderbroken werk en ‘alles zelf doen’ teveel geworden was. De vijfdaagse werkweek bestond niet meer, altijd was wel ergens iets te doen. Geen kat die eraan dacht om op vakantie te gaan. Iedereen leerde en deed zowat alles want er was geen personeel genoeg. Waar een gat was, moest ingesprongen worden. Twee adolescenten, kinderen van ERT-personeel, die dolgraag een media-stiel wilden leren, werden ingeschakeld tijdens hun vakanties. Voor hen een unieke kans, voor ERT extra hulp.

ERT3 – security camera and Eric Postiaux

Eric Postiaux, cameraman én schoonmaker (maart 2014)

Om beurten werd schoongemaakt want ook daarvoor was geen geld. Wie op tv kwam, schminkte zichzelf met resten achtergebleven schmink waar iedereen in depte. De dure televisiecamera’s konden niet verzekerd worden en mochten de gebouwen niet meer uit. Eric draaide de externe reportages op kleine amateurcamera’s.
In de winter was er geen verwarming en werken met jassen aan was gewoonte geworden. In de bloedhete Griekse zomers ging de airco alleen aan in de studio waar de hitte door de spots soewieso al ondraaglijk was; de rest pufte zich verloren. De elektriciteitsrekeningen werden zo laag mogelijk gehouden. Dat was een klein geluk: de schakelkasten bevonden zich niet alleen binnenin de gebouwen, onbereikbaar van buitenaf, ze bedienden ook de kostbare apperatuur en archieven. De stroom afsnijden, waarvoor wel eens werd gevreesd, zou onherstelbare en onverantwoorde schade aanrichten.

L’esprit libre

Op 11 juni 2015 werden ERT en ERT3 opnieuw geopend door de huidige linkse regering onder leiding van Tsipras, dag op dag twee jaar na sluiting.
Het waren jaren van woede geweest, van hoop en energie, maar ook van zelfmoorden, van depressie, van moedeloosheid en onderlinge twisten over al dan niet verdergaan, en hoe. Jaren waarin mensen financiële oplossingen moesten zoeken om rond te komen. Elefteria en Dimitri kregen steun van hun huisbaas en moesten geen huishuur meer betalen. Enkelen trokken terug bij hun ouders in. Sommigen hadden wat spaargeld dat als sneeuw voor de zon verdween en moesten uiteindelijk bijklussen in alle mogelijke jobs. Eric had geluk: hij kreeg wat freelance opdrachten als cameraman voor voetbalwedstrijden. Wat wel betekende dat hij wettelijk op dit moment —Griekse wetgeving voor zelfstandigen— geen enkele geldige ziekteverzekering heeft tot hij officieel 50 dagen heeft gewerkt. Alleen zijn ze sinds de heropening nog niet betaald, is er nog geen enkel contract opgemaakt, laat staan dat ze een idee hebben wat hun uiteindelijk loon zal zijn – de zoveelste onzekerheid op rij. ‘Maar dat is klein bier vergeleken bij de stress van de afgelopen jaren!’ glimlachen ze.

ERT3 – technicians and Eric Postiaux

Eric Postiaux en technici van ‘het verzet’ (maart 2014)

‘Het was érg ongemakkelijk toen ERT weer openging. Van de 1.500 voormalige ERT-werknemers die thuis waren gebleven, ander werk hadden gedaan of bij Nerit hadden gewerkt, waaiden velen hier weer binnen alsof er niets was gebeurd!’ De afgelopen jaren van verzet zitten nog steeds in de ogen van Anastasia en Eric. Net als alle anderen van ‘het verzet’ zijn ze als mens grondig veranderd.
‘We hadden verwacht dat de spanningen ondraaglijk zouden zijn maar uiteindelijk valt het mee. We lopen allemaal een beetje op eieren. Een aantal waren gewoonweg te bang om te blijven maar staan wel achter onze acties en ideeën. Een minderheid beschouwt ons als ultralinkse revolutionairen, maakt misplaatste grappen en haalt de schouders op.’

Il y en a à qui je ne parle plus. Ça ne va pas, ils sont indifférent et travaillent comme avant, comme des vraies fonctionnaires. On ne s’est pas lutté pour retomber dans l’ancien mentalité de ERT! Nous voulons garder cet esprit libre que nous avons connu dans ces deux ans, mais c’est dûr de retravailler dans un système hierarchique.’

Advertenties

Een reactie op “‘Le temps de l’auto-gestion’

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s