We zouden nog even gaan wandelen. Dat was tenminste wat Nurgül en Mariana, mijn vriendinnen in Istanbul, me zeiden. Halfweg de namiddag was er ook ineens een bericht uit de lucht gevallen: een vrouwen-voor-vrede-actiegroep zou een sit-in houden in het midden van de belangrijkste winkelstraat, İstiklal.
Ik had eerder die week al riot police in full force een kleine machtsontplooiing zien ontwikkelen, precies daar. Geen betoger of anderssoortige groep te zien toen maar wel een volledig bataljon met traangasgeweren, schilden, helmen en maskers in de aanslag zoals ik ze had gezien tijdens de opstand in Gezi Park twee jaar geleden. Zelfs zo’n imposant waterkanon torende bovende shoppende menigte uit. Ja, er waren die aanslagen geweest. Zelfs aan de grens hadden de douaniers zich bijzonder pesterig gedragen. Maar die dag zag ik geen enkele aanleiding en ik heb er ook niet op gewacht. Mijn naïeve ervaring met Turks traangas stond me nog bijzonder helder voor de geest. Nee dank u.

We zouden dus nog even gaan wandelen. Het was Mariana’s laatste avond voor ze terug naar Rotterdam vertrok voor maanden; de geliefden hadden wel wat beters te doen dan betogen, nam ik aan. Wrong. Hart en hoofd noopten hen altijd weer tot actie . Er is ook zo ontiegelijk veel om voor en tegen te ageren in dit land. ‘Let’s go and join them. It’s important.’

Nee, mijn kostbaar nieuw fototoestel ging niet mee. Dat ikzelf beschadigd kon raken, tot daar aan toe, maar zonder toestel kon ik mijn masterstudies wel schudden. ‘Maybe I better put on good shoes, not flip-flops?’ aarzelde Mariana toen ze zag dat ik mijn stevige bottines aantrok. ‘Eh, yes, we might have to run.’ De meisjes kennen het klappen van de zweep. De uit-elkaar gemepte en beschoten Pride van 28 juni dit jaar was hun laatste ervaring. Nu de spanning in het land te snijden is, weten ze dat elke groepsactie, hoe vredelievend ook, risico op politiegeweld inhoudt.

We gingen, dat stond nu vast.
Door de menigte winkelend volk —als locatie voor betogingen kan je het niet beter verzinnen— ontwaarden we een rij vette filmcamera’s, persfotografen en rondrennende reporters, omringd door een ruimbemeten politiecordon in volledige oproertenue. De organisatie had haar communicatie professioneel aangepakt. In het hartje van de chaos riep een handvol meisjes vanalles door megafoons. Nurgül vertaalde de essentie: ‘They don’t allow them to sit down. They will go to another street.’  Het politiecordon spleet in twee: de helft rende in drilpas weg, de rest bleef ter plekke, wapens in aanslag. Nu pas zag ik —en dat voor het eerst in Turkije— een groep politievrouwen in oproeruitrusting.

Another street bleek een luttele tweehonderd meter verderop te liggen. Op die korte tijd had het politiecordon de straat al afgezet en konden wij, slenteraars, de vrouwen alleen nog van ver zien zitten, megafoons, panelen, trommels, pannen, ratels al volop in actie. Een stel cordate vrouwen voor ons blafte zich een weg langs bitse agenten in burger en troonden ons in hun kielzog mee. Dus toch, we zaten, samen met zo’n tweehonderd andere vrouwen. Wie geen lawaaimakend gerei bij zich had, klapte, floot en gilde zich verloren. Dan werd weer een tekst voorgelezen door een megafoon, dan weer een lawaaiconcert, opnieuw en opnieuw.
Net als de perslui, hielden ik en vele anderen nauwlettend het politiecordon in de gaten. Werden de maskers opgezet? Groepeerden ze zich? Hoorden we orders? Waar was het waterkanon?
De actie bolde, de vrouwen lazen voor, over Suruç en Syrië, over de recente migrantengolf die het Bodrum-Kos-kanaal gekozen had, over geweld tegen vrouwen wereldwijd en in Turkije in het bijzonder, zo werd me vertaald. Een jonge man die zijn scooter in deze straat geparkeerd had, wachtte goedmoedig. Zelfs de persmenigte bleef het volle uur.

En de politie, die deed… niets.

Istanbul sit-in – scooter

Dit keer was vrede vrede gebleven. Het hete stuk stad herademde net als wij.
Tijd voor de laatste-avond-drink van Mariana.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

De halve liter pint drink ik langzaam op. De drukte van de straat, de hitte en de spanning hebben me loom gemaakt. Genoeg voor vandaag. ‘If you take the parallel street, you avoid the hooker area on the corner’, raden ze me nog aan. App’je op de GSM in de aanslag, verloren lopen kan ik niet. De donkere, nauwe straten blijven druk; de nacht is nog lang niet op zijn einde. Is het dat ooit in een metropolis als deze? De viervaksbaan over —kwestie van timen en rennen, voetgangers zijn ondergeschikte wezens— en ik beland aan de rand van Tarlabaşı, onze bijzondere en kleurrijke wijk. Ik weet dat jonge, en zeker blonde, Westerse meisjes vaak lastig gevallen worden. Niet alleen in Turkije, gewoon (sic) wereldwijd. Ik geniet de twijfelachtige privileges 1. er niet jong genoeg uit te zien, en 2. in deze culturen vaak als man gepercipieerd te worden.
Begin deze week, toen we met ons drieën de bus namen en ik mijn rugzak naast een man neerzette, ontstond er een pittig gesprek tussen hem en mijn vriendinnen. ‘He wants to know if you’re a man or a woman. All the time we get these gender questions and we wanted to ignore him as we usually do, but he’s very serious and he insisted. He wanted to know because you touched him. Now he has to wash again before prayer.’ De man had zichzelf in de hoek geprangd om niet nog meer besmet te geraken. Zijn probleem, niet het mijne, maar wel onwaarschijnlijk.

In mijn oudere, mannelijke hoedanigheid vind ik dwalen door nachtelijk Istanbul boeiend, nooit bedreigend. Ik stap, moe en nadenkend, de steile hellingen af. En dan zie ik hem terwijl hij zich losmaakt uit een groepje vrienden. Hij beent sneller dan ik. Armloos. Met wapperende, smetloos witte mouwen als vleugels, dwars door de neonlichtvlek van een nachtwinkel.
Ik doe het enige wat ik kan: grijp mijn telefoon, schuif de camera open, en maak het beeld. Met de foute camera en vijf tellen te laat.

armless man in Tarlabaşı, Istanbul

armless man in Tarlabaşı, Istanbul

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s